• Decrease font size
  • Reset font size to default
  • Increase font size
Ординација
DEXA (Dual Energy X-ray Absorptiometry) - тест за мерење на густината на коските Печати

Остеодензитометрија или DEXA (Dual Energy X-ray Absorptiometry) е златен стандард во дијагностиката на остеопорозата.

Со оваа дијагностичка метода се овозможува прецизно мерење на коскената густина. Со неа може да се открие остеопорозата во најраните фази, кога и терапијата е поуспешна и кога е можно да се спречи појавата на фрактури.

Со оваа метода може да се одреди ризикот од фрактури кај одреден пациент, а исто така и да се следи ефектот од применетата терапија.

При оваа дијагностичка метода постои минимално озрачување на пациентот. Ова е неинвазивна метода, односно за нејзино спроведување не се потребни претходни припреми на пациентот, ниту давање на одредени контрасни средства или седативи.

Со DEXA апаратот, покрај тоа што се овозможува поставување на рана и сигурна дијагноза на остеопорозата, се овозможува и пратење на ефектот од применетата терапија.

Прегледот е безболен и едноставен за пациентот, и трае околу 15-20 минути.

Иако при оваа дијагностичка процедура се користат X-зраци, озрачувањето на пациентот е минимално, дури 150 пати помало од озрачувањето при рендгенграфско снимање на белите дробови.

Прецизноста на апаратот е многу голема. Самиот апарат има еден дел кој се се движи, така да пациентот не мора да ја менува својата положба, што е многу важно за пациентите со голем степен на инвалидитет или со постоечки фрактури.

За да се постави рана дијагноза на остеопорозата треба да се направи мерење на минералната коскена густина (BMD) во gr/cm2 со помош на DEXA методата, која е базирана на нискоенергетско рендгенско зрачење.

Мерењето се врши на слабинските `рбетни прешлени и колкот или на двата колка, зависно од можностите на апаратот. Добиените резултати се споредуваат со вредностите на коскената густина на здраво лице, на возраст од 30 години (Т-збир изразен во СД - стандардна девијација) и со вредностите на коскената густина на лице со иста возраст (Z- збир изрзен во СД).

Т-збирот, врз основа на кој се поставува дензитометриската дијагноза на остеопорозата, претставува отстапување на измерената вредност на BMD (bone mineral density – минерална коскена густина) од средната коскена густина на младите, здрави лица од ист пол (средна вредност на BMD на 30 годишњак).

Т-збирот се изразува во стандардни девијации (СД).

Стандардна девијација (СД) 1 значи губиток на коскена маса за 10%.

Нормален наод на Т-збирот е до 1. Вредности на Т-збирот од 1 до 2.5 укажуваат на присутна остеопенија или намалена коскена густина, додека пак вредности на Т-збирот од 2.5 и повеќе укажуваат на присутна остеопороза.

BMD е најважен фактор за проценка на ризикот од фрактура (намалување на BMD е сигурен и независен фактор на ризик за фрактура), за селектирање на лицата кои треба да се лекуваат, како и за проценка на терапискиот ефект.

Дензитометриска дијагноза на остеопорозата према препораките на Светската Здравствена Организација (СЗО)

Нормална коскена густина

Т-збир +1СД до –1СД

Остеопенија

Т-збир –1СД до –2, 5СД

Остеопороза

Т-збир помал од -2, 5 СД со присутни фрактури

Според Интернационалното здружение за клиничка дензитометрија (ISCD), резултатите од мерењата може да ги протолкува само лекар кој е обучен за работа на дензитометрија.

Периферната DEXA-ја мери минералната густина на коската на петата (кај постменопаузална остеопороза) и на подлактицата (кај сенилна остеопороза, хиперпаратиреоидизам).

Периферната остеодензитометрија е корисна метода за тешко подвижните или неподвижните болни, како и за оние кои имаат изразени дегенеративни промени, деформации или компресивни фрактури на слабинските прешлени.

Индикации за BMD тестирање се:

  • сите жени во постменопауза, помлади од 65 години и со присутен еден или повеќе фактори на ризик,
  • сите жени постари од 65 години,
  • жените во постменопауза со присутни фрактури, со цел да се процени тежината на болеста и да се прати ефектот од применетата терапија,
  • мажи од 70 години и постари, кај кои постои клиничко сомневање за остеопороза,
  • пратење на ефектот од лекувањето (по 1 до 2 години од применетата терапија).

Мерењето на BMD не треба да се прави:

  • како скрининг метода,
  • кај постменопаузални жени кои немаат фактори на ризик,
  • за поставување на дијагноза на остеопорозата, кога е таа јасна (присутни фрактури на прешлените),
  • како дијагностички метод во испитувањето на болката,
  • кај лица постари од 80 години со присутни фрактури и лоша општа состојба.

Подготовка за прегледот

За самиот преглед не се потребни посебни подготовки на пациентот, но важно е пациентот да не јаде или пие било што што може да содржи калциум или магнезиум (на пр. млеко) еден ден пред прегледот.

Изведување на прегледот

DEXA е безбедна и безболна метода, при која не се употребуваат инекции, средства за смирување и сл. За време на прегледот пациентот лежи на маса, нормално облечен, додека системот скенира еден или повеќе делови од коскениот систем (обично долниот дел на рбетот или карлицата).

Принципот на функционирање на DEXA е со рентген зраци, но зрачењето при прегледот е помало од онаа при снимање со рентген на градниот кош.

За изведување на DEXA се потребни посебни просторни услови и посебно обучен персонал. Самиот преглед го изведува специјалист, најчесто радиолог, кој е посебно обучен за изведување на тестот. Тестот трае околу 15-20 минути и резултатите се достапни речиси уште истиот ден.